Na czym polega ulga na złe długi w PIT i CIT przy fakturach z KSeF?
Jeśli nie zapłacisz faktury kosztowej z transakcji handlowej w ciągu 90 dni od terminu płatności, art. 26i ustawy o PIT i art. 18f ustawy o CIT nakazują Ci zwiększyć podstawę opodatkowania o kwotę zaliczoną wcześniej do kosztów – w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień. Po zapłacie zmniejszasz ją z powrotem. Wierzyciel może obniżyć podstawę opodatkowania o nieuregulowaną należność. Numer KSeF niczego tu nie zmienia, ale ułatwia namierzenie takich faktur.
- Ulga na złe długi działa od 2020 r. nie tylko w VAT, ale też w PIT (art. 26i) i CIT (art. 18f) – dla należności i zobowiązań z transakcji handlowych.
- Dłużnik musi doliczyć nieopłacone zobowiązanie do podstawy opodatkowania; wierzyciel może pomniejszyć podstawę o nieuregulowaną należność.
- Korektę uwzględnia się już w zaliczce za miesiąc lub kwartał, w którym minął 90. dzień od terminu płatności, a po zapłacie cofa w okresie zapłaty.
- Przed zamknięciem roku 2026 sprawdź nieopłacone faktury kosztowe z terminem płatności do 2 października 2026 r. – to one przekroczą próg 90 dni jeszcze w tym roku.
- Raport zaległości w KSeF Import pokazuje nieopłacone zobowiązania w przedziale 61+ dni po terminie; samą korektę w zaliczce i zeznaniu robi księgowa lub program księgowy.
W tym artykule
- Ulga na złe długi w podatku dochodowym – czym różni się od VAT
- Obowiązek dłużnika – kiedy nieopłacona faktura z KSeF zwiększa podatek
- Prawo wierzyciela – warunki obniżenia dochodu o należność
- Jak co miesiąc wyłapać faktury do korekty w KSeF Import
- Koniec roku 2026 – które faktury sprawdzić przed zeznaniem
- Najczęstsze pytania
Od problemu do efektu
PWEFirma zalicza fakturę kosztową do kosztów w dniu ujęcia, a o tym, że po 90 dniach od terminu płatności trzeba ją „odkosztować”, przypomina sobie dopiero przy zeznaniu rocznym – razem z odsetkami od zaniżonych zaliczek.
KSeF Import pobiera faktury kosztowe z KSeF razem z terminem płatności, a po oznaczeniu zapłat (ręcznie lub z wyciągu bankowego) raport zaległości grupuje nieopłacone pozycje według dni po terminie – kandydatów do korekty widzisz bez przeszukiwania skrzynki.
Co miesiąc przed terminem zaliczki przekazujesz księgowej listę faktur, które przekroczyły 90 dni po terminie płatności, i listę tych opłaconych po korekcie – zamiast prostować całość w zeznaniu rocznym.
Ulga na złe długi w podatku dochodowym – czym różni się od VAT
Ulgę na złe długi kojarzy się zwykle z VAT (art. 89a i 89b ustawy o VAT). Od 1 stycznia 2020 r. ustawa o ograniczeniu zatorów płatniczych dodała analogiczny mechanizm do podatków dochodowych: art. 26i ustawy o PIT i art. 18f ustawy o CIT. Dotyczy on transakcji handlowych, dla których termin zapłaty upłynął po 31 grudnia 2019 r.
Logika jest prosta: skoro sprzedawca zapłacił podatek od przychodu, którego nie dostał, może obniżyć podstawę opodatkowania. Skoro nabywca zaliczył do kosztów wydatek, którego nie zapłacił, musi tę korzyść oddać – zwiększając podstawę opodatkowania. Obie strony liczą ten sam termin: 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego na fakturze lub w umowie.
| Element | VAT (art. 89a i 89b) | PIT i CIT (art. 26i i 18f) |
|---|---|---|
| Próg czasowy | 90 dni od terminu płatności | 90 dni od terminu płatności |
| Dłużnik | Obowiązek korekty VAT naliczonego | Obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania o kwotę zaliczoną do kosztów |
| Wierzyciel | Prawo do korekty VAT należnego | Prawo do zmniejszenia podstawy opodatkowania o nieuregulowaną należność |
| Gdzie się to rozlicza | Plik JPK_V7 za dany okres | Zaliczka za miesiąc lub kwartał oraz zeznanie roczne |
| Limit czasu dla wierzyciela | 3 lata od końca roku wystawienia faktury | 2 lata od końca roku wystawienia faktury lub zawarcia umowy |
Jeśli jako czynny podatnik VAT odliczyłeś VAT z nieopłaconej faktury, po 90 dniach od terminu płatności czekają Cię dwie niezależne korekty: VAT naliczonego w JPK_V7 i podstawy opodatkowania w podatku dochodowym. Stronę VAT opisuje artykuł ulga na złe długi w KSeF.
Obowiązek dłużnika – kiedy nieopłacona faktura z KSeF zwiększa podatek
Jeśli zobowiązanie wynikające z transakcji handlowej, zaliczone wcześniej do kosztów uzyskania przychodów, nie zostanie uregulowane w ciągu 90 dni od terminu płatności, dłużnik zwiększa podstawę opodatkowania o jego wartość. Korekta dotyczy okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90. dzień – także przy obliczaniu zaliczki, nie dopiero w zeznaniu rocznym.
Przykład: faktura kosztowa z KSeF na 10 000 zł netto (VAT odliczony), termin płatności 15 lipca 2026 r. Licznik startuje 16 lipca, a 90. dzień przypada na 13 października 2026 r. Jeśli faktura nadal jest nieopłacona, podatnik rozliczający zaliczki miesięcznie zwiększa dochód o 10 000 zł w zaliczce za październik. Zapłaci w styczniu 2027 r.? Wtedy w okresie zapłaty zmniejsza podstawę o tę samą kwotę – korekty za 2026 r. nie cofa.
- Kwota korekty to wartość zobowiązania zaliczona do kosztów – przy odliczonym VAT zwykle kwota netto, a przy VAT nieodliczonym (np. u podatnika zwolnionego z VAT) kwota brutto.
- Zapłata częściowa – korekta dotyczy tylko nieuregulowanej części zobowiązania.
- Strata zamiast dochodu – przepisy przewidują odpowiednią korektę straty, więc obowiązek nie znika w roku stratnym.
- Ryczałt ewidencjonowany – ryczałtowiec nie uwzględnia kosztów uzyskania przychodu, dlatego mechanizm dłużnika z art. 26i nie znajduje do niego zastosowania. Przy estońskim CIT i uproszczonych zaliczkach PIT zasady są inne – ustal je z księgową.
- Obowiązek niezależny od wierzyciela – dłużnik koryguje podstawę bez względu na to, czy sprzedawca skorzysta z ulgi. Jeśli Twoja firma jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji, sprawdź z księgową szczególne zasady przewidziane w ustawie.
Próg z art. 26i i 18f to dni, które upłynęły od terminu płatności konkretnej faktury. Z kolei w KSeF Import okno pierwszego pobrania i codziennej aktualizacji statusów danych obejmuje ostatnie 90 dni – to limit techniczny synchronizacji, a nie termin podatkowy. Status opłacenia faktur starszych niż to okno aktualizujesz ręcznie albo wyciągiem bankowym. Faktury bez terminu płatności (termin tylko w umowie) nie trafią do raportu zaległości – sprawdź je osobno.
Zobacz, jak KSeF Import pobiera faktury kosztowe i układa je w gotowy arkusz.
Prawo wierzyciela – warunki obniżenia dochodu o należność
Sprzedawca, którego faktura sprzedażowa nie została opłacona ani zbyta w ciągu 90 dni od terminu płatności, może pomniejszyć podstawę opodatkowania o wartość tej należności, o ile wcześniej wykazał ją jako przychód należny. To uprawnienie, nie obowiązek – i obwarowane warunkami:
- od końca roku kalendarzowego, w którym wystawiono fakturę lub zawarto umowę, nie upłynęły 2 lata;
- na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji;
- chodzi o transakcję handlową – odpłatną dostawę towarów lub świadczenie usług między przedsiębiorcami, w związku z prowadzoną działalnością.
Gdy należność wpłynie po skorzystaniu z ulgi, wierzyciel zwiększa podstawę opodatkowania w okresie, w którym ją otrzymał. Status kontrahenta (upadłość, restrukturyzacja) trzeba sprawdzić samodzielnie, np. w KRS – faktura z KSeF tej informacji nie zawiera.
Jak co miesiąc wyłapać faktury do korekty w KSeF Import
Portal KSeF nie liczy dni po terminie i nie oznacza faktur opłaconych – przechowuje same dokumenty. Do pilnowania progu 90 dni potrzebujesz zestawienia: termin płatności, status opłacenia, kwota. Taką rutynę da się zamknąć w kilku krokach przed terminem zaliczki (20. dnia miesiąca):
-
1
Uzupełnij statusy opłacenia
Zanim cokolwiek policzysz, upewnij się, że zapłacone faktury kosztowe są oznaczone jako opłacone – ręcznie, zbiorczo albo przez rozliczenie wyciągu bankowego. Błędny status to fałszywy kandydat do korekty.
-
2
Otwórz raport zaległości dla zobowiązań
Na karcie „Nieopłacone faktury” wybierz faktury kosztowe i przedział 61+ dni po terminie. Próg 90 dni mieści się w tym przedziale – raport nie ma osobnego licznika ulgi.
-
3
Wyeksportuj listę z terminem płatności
Eksport do Arkuszy Google, Excela lub CSV z numerem KSeF, kontrahentem, terminem płatności i kwotą. Przed eksportem włącz kolumny „Termin płatności” i „Netto” (domyślnie ukryte) – u czynnego podatnika VAT korekta to zwykle kwota netto. Dzień progu policzysz formułą w arkuszu: termin płatności + 90 dni.
-
4
Dopisz faktury opłacone po korekcie
Osobno wypisz faktury, które księgowa już „odkosztowała”, a które w tym miesiącu zapłaciłeś – to one dają korektę w drugą stronę.
-
5
Przekaż obie listy księgowej
Księgowa lub program księgowy ujmuje korekty w zaliczce za właściwy okres i w zeznaniu rocznym. KSeF Import dostarcza dane – nie nalicza podatku i nie składa deklaracji.
Kontrola terminów płatności – karta „Nieopłacone faktury” i raport zaległości – jest dostępna w planach Firma, Grupa i Biuro; plan Solo jej nie obejmuje. Eksport do Excela i CSV wymaga planu Firma lub wyższego, eksport do Arkuszy Google działa w każdym planie. Okres próbny działa na planie Biuro. Porównanie planów – cennik.
Koniec roku 2026 – które faktury sprawdzić przed zeznaniem
Dla zeznania za 2026 r. liczą się faktury, przy których 90. dzień od terminu płatności upływa najpóźniej 31 grudnia 2026 r. To zobowiązania z terminem płatności do 2 października 2026 r. Jeśli któraś z nich jest nadal nieopłacona, a korekta nie trafiła do zaliczek, trzeba ją uwzględnić w rozliczeniu rocznym. Sprawdź też faktury „odkosztowane” wcześniej, które zapłaciłeś w 2026 r. – one zmniejszają podstawę za 2026 r. Korekta obejmuje tylko kwotę faktycznie zaliczoną do kosztów (np. przy środku trwałym – dotychczasowe odpisy amortyzacyjne).
Najszybciej sprawdzisz to w panelu: kontrola terminów płatności faktur z KSeF pokazuje nieopłacone faktury kosztowe w przedziałach dni po terminie, a eksport z kolumną terminu płatności pozwala odfiltrować te sprzed 3 października. Zanim przekażesz listę księgowej, porównaj ją z wyciągiem – część „zaległości” to zwykle faktury zapłacone, ale nieoznaczone.
Najczęstsze pytania
Krótkie, konkretne odpowiedzi na pytania, które zadają użytkownicy i wyszukiwarki.
Obu. Od 2020 r. art. 26i ustawy o PIT i art. 18f ustawy o CIT wprowadziły ulgę na złe długi także w podatkach dochodowych – niezależnie od korekty VAT z art. 89a i 89b.
W rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności wskazanego na fakturze lub w umowie, jeśli do tego czasu nie zapłacił zobowiązania zaliczonego do kosztów. Dotyczy to także zaliczek.
W okresie, w którym uregulujesz zobowiązanie, zmniejszasz podstawę opodatkowania o zapłaconą kwotę. Przy zapłacie częściowej korekta dotyczy tylko zapłaconej części.
Nie w ramach art. 26i – ryczałt ewidencjonowany nie uwzględnia kosztów uzyskania przychodu, więc nie ma czego „odkosztować”. Obowiązek dotyczy podatników PIT na skali i liniowym oraz podatników CIT.
Nie. Warunki ulgi wynikają z ustaw o PIT i CIT i nie zależą od tego, czy faktura ma numer nadany w KSeF. KSeF ułatwia jedynie zebranie faktur kosztowych z terminami płatności w jednym miejscu.
Nie. KSeF Import pokazuje nieopłacone faktury kosztowe według dni po terminie i eksportuje je z terminem płatności i kwotą. Korektę zaliczki i zeznania wykonuje księgowa lub program księgowy.
Inżynier integracji KSeF. Odpowiada za połączenia z API Krajowego Systemu e-Faktur, automatyzacje i parsowanie struktury logicznej FA(3).
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity ze zm.), art. 26i i art. 44 – ISAP
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity ze zm.), art. 18f i art. 25 – ISAP
- Ustawa z 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz.U. 2019 poz. 1649) – ISAP
- Mam dłużnika – jakie warunki ulgi na złe długi? – Infor.pl, 12.07.2023
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (definicja transakcji handlowej) – ISAP
- Ustawa o podatku od towarów i usług, art. 89a-89b (ulga na złe długi w VAT, 3 lata) – ISAP
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne – ISAP
